ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR CONSULTANCYDIENSTEN Delen

HOLON BV  versie september 2026

Deze algemene voorwaarden regelen de professionele dienstverlening door HOLON BV, een besloten vennootschap naar Belgisch recht, met zetel te Vossestaart 1, 9881 Aalter, ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen onder nummer BE 0832.086.586, RPR Gent, afdeling Gent (hierna "HOLON"). Zij zijn uitsluitend bestemd voor klanten die handelen in het kader van hun beroeps- of bedrijfsactiviteit en zijn niet van toepassing op consumenten.

1 Overeenkomst en toepasselijkheid

1.1 De diensten die HOLON aan de klant levert (de "Diensten") worden omschreven in een schriftelijke overeenkomst, bestelbon, offerte of opdrachtbevestiging die door beide partijen is aanvaard (de "Opdrachtovereenkomst"). De Opdrachtovereenkomst bepaalt onder meer de inhoud en omvang van de opdracht, de planning, de vergoeding en eventuele bijzondere voorwaarden.

1.2 Deze algemene voorwaarden maken integraal deel uit van elke Opdrachtovereenkomst en vullen deze aan. Bij tegenstrijdigheid geldt eerst de Opdrachtovereenkomst en vervolgens deze algemene voorwaarden. Voorwaarden van de klant zijn slechts van toepassing wanneer HOLON die uitdrukkelijk en schriftelijk heeft aanvaard.

1.3 De klant ontvangt deze algemene voorwaarden uiterlijk bij het sluiten van de Opdrachtovereenkomst. Aanvaarding kan blijken uit een ondertekende overeenkomst of offerte, een uitdrukkelijke schriftelijke bevestiging, of de aanvang van de uitvoering nadat de klant de voorwaarden heeft kunnen raadplegen en opslaan.

1.4 Aanvaardingen, bevestigingen, afwijkingen en wijzigingen verbinden HOLON alleen wanneer zij schriftelijk of per e-mail zijn bevestigd door een persoon die bevoegd is om HOLON te vertegenwoordigen. Mondelinge afspraken hebben slechts uitwerking na een dergelijke bevestiging.

2 Uitvoering van de Diensten

2.1 HOLON voert de Diensten zorgvuldig, professioneel en volgens de regels van de kunst uit. Tenzij de Opdrachtovereenkomst uitdrukkelijk een bepaald resultaat waarborgt, rust op HOLON een inspanningsverbintenis.

2.2 De Diensten worden op locatie bij de klant, op afstand of in een overeengekomen combinatie daarvan uitgevoerd. HOLON bepaalt, in overleg met de klant, de werkorganisatie en de dagelijkse planning.

2.3 HOLON mag voor de uitvoering een beroep doen op bestuurders, medewerkers en zelfstandige onderaannemers (samen het "Projectteam"). HOLON mag een lid van het Projectteam vervangen door een persoon met vergelijkbare kwalificaties, mits voorafgaande kennisgeving. Voor de toevoeging van een nieuw kernlid vraagt HOLON de voorafgaande goedkeuring van de klant; die goedkeuring mag niet zonder redelijke grond worden geweigerd of vertraagd.

2.4 Een wijziging van de wezenlijke omvang, prijs of planning van de opdracht is slechts bindend na schriftelijke aanvaarding door beide partijen. Operationele verduidelijkingen die de wezenlijke afspraken niet wijzigen, kunnen per e-mail worden bevestigd.

3 Medewerking door de klant

3.1 De klant omschrijft zijn behoeften en verstrekt tijdig alle juiste en volledige informatie, beslissingen, toegangen, vergunningen, apparatuur en medewerking die redelijkerwijs nodig zijn voor de uitvoering. Hij wijst een bevoegde contactpersoon aan die tijdig beslissingen neemt of laat nemen.

3.2 Wanneer de Diensten bij de klant worden uitgevoerd, zorgt de klant voor een veilige en wettelijk conforme werkomgeving en voor passende toegang tot de noodzakelijke IT-netwerken, systemen en software.

3.3 De klant controleert en test software, configuraties, rapporten en andere resultaten zorgvuldig voordat hij ze in productie neemt of voor bedrijfskritische beslissingen gebruikt. Hij meldt vastgestelde fouten onverwijld en neemt redelijke maatregelen om schade te voorkomen of te beperken.

3.4 Vertraging of bijkomend werk veroorzaakt door laattijdige, onjuiste of onvolledige medewerking van de klant geeft HOLON recht op een redelijke aanpassing van planning en vergoeding, voor zover HOLON de klant daarover zo spoedig mogelijk informeert.

4 Planning en aanvaarding

4.1 Termijnen en planningen zijn indicatief, tenzij de Opdrachtovereenkomst ze uitdrukkelijk als bindend aanduidt. Een overschrijding geeft de klant pas recht op beëindiging wanneer hij HOLON schriftelijk in gebreke heeft gesteld, een redelijke hersteltermijn van ten minste tien werkdagen heeft toegekend en HOLON ook binnen die termijn niet heeft gepresteerd.

4.2 Geleverde Diensten, prestaties, mijlpalen en resultaten worden geacht te zijn aanvaard indien de klant niet binnen dertig kalenderdagen na levering schriftelijk en gemotiveerd meldt op welke wezenlijke punten zij niet aan de Opdrachtovereenkomst beantwoorden. Dit vermoeden is weerlegbaar en geldt niet voor gebreken die de klant bij een normale controle redelijkerwijs niet kon ontdekken.

4.3 HOLON herstelt tijdig gemelde en aantoonbare tekortkomingen binnen een redelijke termijn, voor zover zij aan HOLON zijn toe te rekenen. Herstel is de eerste remedie, zonder afbreuk te doen aan dwingende wettelijke rechten van de klant.

5 Vergoeding facturatie en betaling

5.1 HOLON factureert de Diensten volgens de Opdrachtovereenkomst. Alle bedragen zijn exclusief btw en andere wettelijk verschuldigde heffingen, tenzij uitdrukkelijk anders vermeld. Reis- en vervoerskosten en andere overeengekomen kosten worden aan de klant doorgerekend op basis van de afgesproken regeling en, waar van toepassing, bewijsstukken.

5.2 Facturen zijn betaalbaar binnen dertig kalenderdagen na factuurdatum, tenzij partijen schriftelijk een andere betalingstermijn overeenkomen. Betaling gebeurt zonder korting of verrekening, behoudens een onbetwiste, opeisbare tegenvordering of een dwingend wettelijk recht.

5.3 De klant betwist een factuur schriftelijk en gemotiveerd binnen veertien kalenderdagen na ontvangst. Bij gebrek aan tijdige betwisting wordt de factuur vermoed te zijn aanvaard, behoudens tegenbewijs. Een betwisting schort de betaling van het niet-betwiste gedeelte niet op.

5.4 Bij niet-betaling op de vervaldag is van rechtswege en zonder voorafgaande ingebrekestelling de verwijlintrest verschuldigd tegen de wettelijke rentevoet voor betalingsachterstand bij handelstransacties, bepaald overeenkomstig de Wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties.

5.5 Daarnaast is van rechtswege en zonder voorafgaande ingebrekestelling een forfaitaire vergoeding van 40 euro verschuldigd voor invorderingskosten. HOLON mag ook een redelijke schadeloosstelling vorderen voor alle overige relevante invorderingskosten die dit forfait overschrijden, met inbegrip van redelijke kosten van juridische bijstand, voor zover de toepasselijke wet dit toelaat.

5.6 Wanneer een vervallen factuur veertien kalenderdagen na een schriftelijke betalingsherinnering onbetaald blijft, mag HOLON de verdere uitvoering opschorten en worden de overige niet-betwiste facturen onmiddellijk opeisbaar, mits dit gelet op de tekortkoming evenredig is. HOLON informeert de klant vooraf schriftelijk over de opschorting.

5.7 Facturen kunnen worden verzonden en ontvangen via een wettelijk toegelaten kanaal voor gestructureerde elektronische facturering, waaronder Peppol, of via een ander tussen partijen overeengekomen elektronisch kanaal.

6 Verbod op afwerving en samenwerking buiten HOLON

6.1 Tijdens de uitvoering van de Diensten en gedurende achttien maanden na het einde ervan mag de klant, rechtstreeks noch onrechtstreeks, voor zichzelf, een verbonden onderneming of een derde, enig lid van het Projectteam dat aan de klant werd voorgesteld, bij de opdracht betrokken was of door de opdracht bij de klant bekend werd: benaderen met het oog op samenwerking; aanwerven of in dienst nemen; als zelfstandige, bestuurder, onderaannemer of via een tussenpersoon contracteren; aanzetten om de samenwerking met HOLON te beëindigen of te verminderen; of op enige andere wijze buiten HOLON om laten presteren. Dit verbod geldt eveneens wanneer het initiatief formeel van het betrokken teamlid uitgaat.

6.2 De klant erkent uitdrukkelijk dat de leden van het Projectteam beschikken over zeer gespecialiseerde kennis en ervaring die schaars en moeilijk vervangbaar zijn op de arbeids- en consultancymarkt. De selectie, opleiding, kennisopbouw en duurzame inzetbaarheid van deze personen vergen van HOLON aanzienlijke tijd, investeringen en commerciële inspanningen. Hun rechtstreekse of onrechtstreekse onttrekking kan bovendien onmiddellijk leiden tot verlies van capaciteit, continuïteit, omzet en zakelijke opportuniteiten. De klant staat er daarom voor in dat zijn verbonden ondernemingen, bestuurders, werknemers, aangestelden en tussenpersonen artikel 6.1 naleven en meldt iedere rechtstreekse of onrechtstreekse benadering onmiddellijk aan HOLON. Bij elke inbreuk is de klant van rechtswege en zonder voorafgaande ingebrekestelling, per betrokken persoon, een forfaitaire vergoeding verschuldigd gelijk aan zestig werkdagen tegen het laatst voor die persoon toegepaste dagtarief, exclusief btw. Partijen erkennen dat zowel de beschermingsduur van achttien maanden als deze vergoeding redelijk en noodzakelijk zijn om de rechtmatige belangen van HOLON te beschermen en dat de vergoeding een voorafgaande raming vormt van de kosten van werving en vervanging, verlies van inzetbaarheid, omzetderving en commerciële schade. HOLON behoudt het recht om in plaats van dit forfait de hogere werkelijk bewezen schade te vorderen en om de staking van de inbreuk te eisen. Dit doet geen afbreuk aan de wettelijke bevoegdheid van de rechter om een kennelijk onredelijk schadebeding te matigen.

7 Zelfstandigheid en gezag

7.1 HOLON voert de opdracht uit als onafhankelijke dienstverlener. Niets in de Opdrachtovereenkomst creëert een arbeidsovereenkomst, lastgeving, handelsagentuur, vennootschap of vertegenwoordigingsbevoegdheid tussen de partijen.

7.2 Leden van het Projectteam blijven onder het gezag en de verantwoordelijkheid van HOLON of hun eigen werkgever of opdrachtgever. Praktische instructies van de klant inzake toegang, veiligheid, informatiebeveiliging, planning en functionele vereisten doen daaraan geen afbreuk.

7.3 Geen partij mag de andere partij verbinden of in haar naam optreden zonder voorafgaande schriftelijke volmacht.

8 Intellectuele eigendom

8.1 Elke partij behoudt alle rechten op software, methoden, modellen, documentatie, gegevens, knowhow en andere materialen die zij vóór de opdracht bezat of onafhankelijk daarvan ontwikkelt (de "Achtergrondmaterialen").

8.2 Tenzij de Opdrachtovereenkomst uitdrukkelijk anders bepaalt, blijven de intellectuele-eigendomsrechten op door HOLON in het kader van de opdracht ontwikkelde of verbeterde software, configuraties, concepten, methoden, modellen, documentatie en generieke knowhow bij HOLON.

8.3 Na volledige betaling verkrijgt de klant voor de specifiek voor hem geleverde resultaten een niet-exclusief, wereldwijd en voor onbepaalde duur geldend gebruiksrecht voor zijn eigen interne bedrijfsdoeleinden. Dit recht omvat het recht om de resultaten binnen zijn onderneming en verbonden ondernemingen te gebruiken, te reproduceren en technisch aan te passen voor intern gebruik, maar niet om ze als zelfstandig product aan derden te verkopen, in licentie te geven of openbaar te maken, tenzij schriftelijk anders overeengekomen.

8.4 Rechten op materialen, data, merken en instructies die de klant aan HOLON verstrekt, blijven bij de klant of zijn licentiegever. De klant verleent HOLON voor de duur van de opdracht de rechten die noodzakelijk zijn om de Diensten uit te voeren en waarborgt dat dit gebruik geen rechten van derden schendt.

9 Vertrouwelijkheid

9.1 Elke partij behandelt alle niet-openbare informatie die zij van de andere partij ontvangt en die als vertrouwelijk is aangeduid of redelijkerwijs als vertrouwelijk moet worden beschouwd, strikt vertrouwelijk. Zij gebruikt die informatie uitsluitend voor de uitvoering of handhaving van de Opdrachtovereenkomst en verstrekt ze alleen aan personen die ze daarvoor moeten kennen en aan een gelijkwaardige geheimhoudingsplicht zijn gebonden.

9.2 De geheimhoudingsplicht geldt niet voor informatie waarvan de ontvangende partij aantoont dat zij rechtmatig openbaar was, reeds rechtmatig in haar bezit was, rechtmatig van een derde werd verkregen of onafhankelijk werd ontwikkeld. Openbaarmaking is toegestaan wanneer de wet, een bevoegde overheid of een rechter dit verplicht, voor zover de ontvangende partij de andere partij vooraf informeert wanneer dat wettelijk is toegestaan.

9.3 Deze verplichting blijft gelden gedurende vijf jaar na het einde van de Opdrachtovereenkomst. Voor bedrijfsgeheimen blijft zij gelden zolang de informatie als bedrijfsgeheim wordt beschermd.

10 Persoonsgegevens en informatiebeveiliging

10.1 Elke partij verwerkt persoonsgegevens in overeenstemming met de Algemene Verordening Gegevensbescherming en andere toepasselijke gegevensbeschermingswetgeving. Voor verwerkingen waarbij partijen elk zelf het doel en de middelen bepalen, handelen zij als afzonderlijke verwerkingsverantwoordelijken.

10.2 Wanneer HOLON in opdracht en voor rekening van de klant persoonsgegevens verwerkt, sluiten partijen vóór die verwerking een passende verwerkersovereenkomst overeenkomstig artikel 28 van de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Bij tegenstrijdigheid over die verwerking heeft de verwerkersovereenkomst voorrang.

10.3 Elke partij treft passende technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen en meldt een beveiligingsincident dat de opdracht of gegevens van de andere partij wezenlijk kan treffen zonder onredelijke vertraging aan de andere partij.

11 Aansprakelijkheid

11.1 HOLON is uitsluitend aansprakelijk voor directe schade die het voorzienbare en rechtstreekse gevolg is van een toerekenbare contractuele of buitencontractuele tekortkoming bij de uitvoering van de Diensten.

11.2 Behoudens de uitzonderingen in artikel 11.4 is de totale aansprakelijkheid van HOLON per Opdrachtovereenkomst beperkt tot het totaal van de vergoedingen, exclusief btw, die de klant voor de betrokken opdracht heeft betaald of verschuldigd is over de twaalf maanden voorafgaand aan het schadeverwekkende feit, met een absoluut maximum van 25.000 euro. Samenhangende schadegevallen gelden als één schadegeval.

11.3 HOLON is, behoudens de uitzonderingen in artikel 11.4, niet aansprakelijk voor indirecte of gevolgschade, waaronder winst- of omzetverlies, gemiste besparingen, reputatieschade, verlies van cliënteel en bedrijfsonderbreking. Voor verlies of beschadiging van gegevens is de aansprakelijkheid beperkt tot de redelijke kosten om gegevens te herstellen uit de meest recente bruikbare back-up die de klant overeenkomstig goed professioneel gebruik had moeten bewaren.

11.4 De beperkingen en uitsluitingen in dit artikel gelden niet bij opzettelijke fout of zware fout van HOLON, bij aantasting van het leven of de fysieke integriteit van een persoon, wanneer zij de Opdrachtovereenkomst uithollen door een essentiële verbintenis zonder betekenis te maken, of voor zover aansprakelijkheid krachtens dwingend recht niet kan worden beperkt of uitgesloten.

11.5 HOLON is niet aansprakelijk voor schade die is veroorzaakt of verergerd door onjuiste of onvolledige informatie, materialen, instructies of beslissingen van de klant, door het niet naleven van redelijke richtlijnen van HOLON, door wijzigingen door de klant of derden, of door het ontbreken van passende back-ups, voor zover die oorzaak niet aan HOLON toerekenbaar is.

11.6 De klant vrijwaart HOLON tegen aanspraken van derden die voortvloeien uit materialen, gegevens of instructies van de klant of uit een gebruik van de resultaten in strijd met de Opdrachtovereenkomst, voor zover de aanspraak niet is veroorzaakt door een fout van HOLON. HOLON meldt de aanspraak tijdig en laat de klant, in overleg met HOLON, de verdediging voeren.

11.7 De leden van het Projectteam voeren de Diensten uit voor rekening van HOLON. Voor zover wettelijk toegestaan, gelden de verweermiddelen en aansprakelijkheidsbeperkingen van dit artikel ook ten voordele van deze hulppersonen. De klant doet geen afbreuk aan dwingende wettelijke aanspraken.

12 Rechten van derden

12.1 HOLON waarborgt naar beste weten dat de door HOLON zelf ontwikkelde en overeenkomstig de Opdrachtovereenkomst gebruikte resultaten geen intellectuele-eigendomsrechten van derden schenden.

12.2 Bij een aanspraak van een derde meldt de klant die onverwijld schriftelijk aan HOLON, verstrekt hij alle redelijke informatie en bijstand en laat hij HOLON, in overleg met de klant, de verdediging en eventuele schikking voeren. HOLON mag naar keuze het gebruiksrecht verkrijgen, het betrokken resultaat vervangen of aanpassen, of - indien die oplossingen redelijkerwijs niet haalbaar zijn - het betrokken deel van de Diensten beëindigen en de daarvoor betaalde vergoeding naar verhouding terugbetalen.

12.3 Deze waarborg geldt niet wanneer de aanspraak voortvloeit uit materialen of instructies van de klant, een niet door HOLON uitgevoerde wijziging, een combinatie die HOLON niet heeft voorgeschreven, of gebruik in strijd met de documentatie of de Opdrachtovereenkomst. Artikel 11 blijft van toepassing.

13 Overmacht

13.1 Een partij is niet aansprakelijk voor een tekortkoming die het gevolg is van een onvoorzienbare en onvermijdbare gebeurtenis buiten haar redelijke controle die de nakoming tijdelijk of definitief onmogelijk maakt, waaronder ernstige storingen van openbare nuts- of communicatiediensten, cyberincidenten van buitenaf, overheidsmaatregelen, oorlog, epidemieën, brand, overstroming en stakingen buiten de betrokken partij.

13.2 De getroffen partij brengt de andere partij zo spoedig mogelijk op de hoogte, beperkt de gevolgen redelijkerwijs en hervat de uitvoering zodra dat mogelijk is. Verplichtingen worden opgeschort voor de duur van de overmacht. Indien de overmacht langer dan zestig kalenderdagen duurt, mag elke partij het nog niet uitgevoerde deel schriftelijk beëindigen zonder beëindigingsvergoeding; reeds verrichte Diensten en onvermijdbare kosten blijven verschuldigd.

14 Duur opschorting en beëindiging

14.1 De duur en eventuele gewone opzegmogelijkheden worden in de Opdrachtovereenkomst bepaald. Bij gebrek aan een bijzondere regeling kan elke partij een overeenkomst van onbepaalde duur beëindigen met een schriftelijke opzegtermijn van drie maanden.

14.2 Elke partij mag de Opdrachtovereenkomst beëindigen wegens een wezenlijke tekortkoming van de andere partij die niet is hersteld binnen vijftien werkdagen na een schriftelijke ingebrekestelling waarin de tekortkoming voldoende nauwkeurig is omschreven. Bij een tekortkoming die niet kan worden hersteld of bij een ernstige schending van vertrouwelijkheid of intellectuele-eigendomsrechten kan de beëindiging onmiddellijk plaatsvinden, voor zover dit evenredig is.

14.3 Voor zover wettelijk toegestaan, mag een partij de overeenkomst beëindigen wanneer de andere partij haar activiteiten definitief staakt, wordt ontbonden of vereffend, of wanneer objectieve omstandigheden aantonen dat zij haar essentiële verbintenissen niet meer kan nakomen. Deze bepaling doet geen afbreuk aan dwingende insolventiewetgeving.

14.4 Wanneer de klant een opdracht van bepaalde duur zonder contractuele of wettelijke grond voortijdig beëindigt, betaalt hij de reeds verrichte Diensten, de redelijkerwijs niet-vermijdbare verbintenissen en kosten, en een beëindigingsvergoeding gelijk aan de geplande vergoeding gedurende de toepasselijke opzegtermijn, met een maximum van drie maanden. HOLON brengt aantoonbaar bespaarde kosten in mindering en beperkt zijn schade redelijkerwijs.

14.5 HOLON mag de uitvoering opschorten wanneer de klant een wezenlijke verbintenis niet nakomt en nalaat die tekortkoming binnen een redelijke termijn na schriftelijke kennisgeving te herstellen. Opschorting gebeurt te goeder trouw en in verhouding tot de tekortkoming.

14.6 Beëindiging heeft geen terugwerkende kracht. Bepalingen die naar hun aard moeten voortbestaan, waaronder die over betaling, intellectuele eigendom, vertrouwelijkheid, persoonsgegevens, aansprakelijkheid en geschillen, blijven na het einde van kracht.

15 Slotbepalingen

15.1 Geen partij mag de Opdrachtovereenkomst geheel of gedeeltelijk overdragen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de andere partij, die niet zonder redelijke grond mag worden geweigerd. HOLON mag de overeenkomst wel overdragen aan een verbonden onderneming of in het kader van een overdracht van de betrokken bedrijfsactiviteit, mits de continuïteit van de Diensten redelijkerwijs gewaarborgd blijft.

15.2 Kennisgevingen gebeuren schriftelijk per brief of per e-mail aan de contactgegevens in de Opdrachtovereenkomst. Een partij meldt wijzigingen van die gegevens onverwijld.

15.3 Indien een bepaling geheel of gedeeltelijk nietig, onafdwingbaar of onrechtmatig is, blijven de overige bepalingen van kracht. Partijen vervangen de betrokken bepaling, voor zover mogelijk, door een geldige bepaling die het oorspronkelijke economische doel zo dicht mogelijk benadert zonder een kennelijk onevenwicht te creëren.

15.4 Het niet of laattijdig uitoefenen van een recht houdt geen afstand van dat recht in. Afstand van recht is slechts geldig wanneer zij uitdrukkelijk en schriftelijk gebeurt.

15.5 De Opdrachtovereenkomst, deze algemene voorwaarden en de daarin vermelde bijlagen vormen samen de volledige overeenkomst over hun onderwerp. Elektronische handtekeningen en elektronische bevestigingen hebben dezelfde bewijswaarde als hun papieren equivalent, voor zover de toepasselijke wet dit toelaat.

16 Toepasselijk recht en bevoegde rechtbank

16.1 Op de Opdrachtovereenkomst, deze algemene voorwaarden en alle contractuele en buitencontractuele verbintenissen die ermee verband houden, is uitsluitend Belgisch recht van toepassing, met uitsluiting van de verwijzingsregels van het internationaal privaatrecht.

16.2 Bij een geschil voeren bevoegde vertegenwoordigers van de partijen eerst gedurende ten minste vijftien werkdagen te goeder trouw overleg. Partijen kunnen vervolgens schriftelijk overeenkomen om een bemiddeling volgens het CEPANI-bemiddelingsreglement te starten. Deze stappen beletten geen bewarende of voorlopige maatregel en schorten de invordering van opeisbare, niet-betwiste bedragen niet op. Indien geen oplossing wordt bereikt, zijn uitsluitend de bevoegde rechtbanken van het gerechtelijk arrondissement Oost-Vlaanderen, afdeling Gent, bevoegd, behoudens een dwingende wettelijke bevoegdheidsregel.

16.3 Voor een specifieke opdracht kunnen partijen in de Opdrachtovereenkomst uitdrukkelijk overeenkomen dat geschillen definitief worden beslecht volgens het CEPANI-arbitragereglement, door één arbiter, met Brussel als plaats van arbitrage en het Nederlands als procestaal. Een dergelijke bijzondere arbitrageclausule heeft uitsluitend voor die opdracht voorrang op artikel 16.2.